Enflasyonun nasıl hesaplandığı ayrı bir konu. Son birkaç yıla dek enikonu güvenilir bir biçimde hesaplanıyordu. 90’larda, yanılmıyorsam Clinton döneminde ABD istatistik enstitüsü enflasyon formülünü her yıl değiştirmeye ve düşük sayı çıkarmak amacıyla türlü hesap oyunları (hileleri) yapmaya başladı. Bizdeki hükümetler ABD’yi taklit ettiğinden olsa gerek, AKP hükümeti TÜİK’e buna benzer bir yetki verdi ve her yıl formülü değiştirmeye başladılar. TÜİK sitesinde güncel aylık enflasyon verilerini güzel güzel sunuyorlar ama formülü açıkça yazmıyorlar. Sepetin nasıl oluşturulduğunu sitenin derinlerinde bir yerde buluyorsunuz ama önceki yıllar nasıl hesaplanmıştı, onu bulamıyorsunuz. Ben özellikle araştırmadım, belki araştırıp ortaya koymuş olan vardır.

Soru eğer enflasyonun olduğu yerde enflasyon kadar faizin yasal olup olmadığı ise, bu soruyu yanıtlayabilmek için doğal olarak enflasyon duyurularının güvenilir olup olmadığını konuşmak gerek. Bu da bizi enflasyon formülünün gerçekçiliğine getiriyor. Enflasyon formülü satın alma gücündeki değişimi gerçekçi olarak yansıtmıyor ise, satın alma gücünü ölçecek bir çıpa arıyoruz. Bu çıpa altın, gümüş gibi az bulunan madenler olabildiği gibi, petrol gibi uygarlığın temel yapıtaşı olan bir mal da olabilir. Buğday, mısır gibi insanlığın yapı taşı olan bir mal da olabilir. Bunların hangisinin fiyatının satın alma gücünü temsil ettiği tartışılır. Karma banka fonlarında olduğu gibi, bunların bir bileşiminden mini bir enflasyon endeksi de yapabiliriz. Paranın değer kaybını bu endekse göre belirleyebilir, sözleşmelerimizi bunun üzerinden yapabiliriz. Ben bunun riba olacağını sanmıyorum. Ama bankanın mevduata ve yatırım fonuna ve altına verdiği faiz kesinlikle böyle bir niyet ve mantık gütmüyor, buna dikkat edin. Banka o parayı ve fonu birilerinin parasını haksız yere emmek için araç olarak kullanıyor, elde ettiği karı da sizinle kırışıyor. Siz bankanın haksız yoldan elde ettiği kazançtan pay almış oluyorsunuz, yani kötülüğe ortak olmuş oluyorsunuz, yani hak etmediğiniz bir artışı almış oluyorsunuz; konumuz özelinde de kabaranı almış oluyorsunuz. Oysa paranızla örneğin tarla satın alsanız tarla, tarla olarak kalsa (imara açılıp rant üretmese), enflasyon karşısında değerini az çok koruyacağı için varlığınız durduğu yerde kabarmış olmaz. Altını da aynı mantıkla öneriyorum, başka bir amaçla değil. Petrol, buğday da alabilirsiniz ama elinizde tutamazsınız. Banka da sizin yerinize petrol ve buğday alsa, bunların değeri durduğu yerde artmayacağı için kar elde edemez, size de pay veremez. Bankacılığın var olabilmesi için bir yerlerden para bulup size de pay etmek zorunda. Yani birilerinin elindeki parayı alacak, birilerinin emeğini ve hakkını yiyecek ki size de pay verebilsin. Bu kadar yalın cümlelerle anlatınca insanlar inanmak istemiyorlar çünkü böyle aşağılık bir sistemin yasal olamayacağını düşünmek istiyorlar. Yani soğuk ve sert gerçeği kaldıramıyorlar.

Zaten elinizde tutmanız ancak bir harcama niyeti ile harcamak üzere iyi bir şey olabiliyor. Kuran harcamamak üzere ekonomik değer biriktirmeyi yasaklıyor. Nitekim ekonomik sistemlerin nasıl çalıştığına biraz dikkat ettiğimde, bunun neden yasak olduğunu anlıyorum, çünkü toplumun ekonomisine zarar veriyor, maddi gönenç düzeyini düşürüyor.

Altında kısa vadede enflasyonun çok üstünde değer artışı görülürse, bu karı nakde çevirmemek gerekir diye düşünüyorum. Söylediğim gibi paranın değerini koruma amaçlı satın alabileceğimiz, yani banknotların yerine edinmeyi seçeceğimiz malların hiçbiri kusursuz değil. Zaten doğada kusursuzluk diye bir şey yok, maliyede neden olsun?

Dövizi hiç önermedim. Paranızı dövizde tutunca banka faizi almış olmuyorsunuz, evet ama bu kez başka bir haksız kazanç elde etmiş oluyorsunuz. Kurban yazımı okuduysanız dövizin değerinin ülkenin dış ticaret açığıyla ilgili olduğunu orada yazmıştım. Ülke sattığından fazla mal aldığı için döviz açığı oluşuyor, bu açık da faizle dövizli borç satın alarak kapatılıyor. Aslında hiç kapanmıyor çünkü sizin ödeme günü geçmiş kredi kartınıza yaptığınız gibi, daha fazla borç alarak önceki borç çevriliyor. Yani çoluk çocuk ayfon dokuz alabilsin diye, parası olanlar otomobillerini yenilesinler, deposunu doldursunlar diye, AVM’ler gereksiz yere elektrik tüketebilsinler diye, durmadan artan nüfusa yeni binalar yapılabilsin diye borç hiç durmadan artıyor. Faiz yükünü ithal ürünleri satın alanlar değil, bütün ülke paylaşıyor. Ve iflas gerçekleştiğinde ithal ürünleri satın alanların değil, bütün ülkenin malına el konuyor, özelleştirmelerde olduğu gibi. Dolayısıyla elinizde döviz tutarak dövize talebi artırmış ve böylece bu döngünün veren tarafından alan tarafına geçmiş oluyorsunuz. Yani Türkiye ithal ürün alabilsin diye hazinenin sattığı bonoyu satın alarak ülkenin emeğini sömüren bir avuç adamın kârına minik bir oranda katılmış oluyorsunuz. Banka faizine değil, başka bir sömürü döngüsüne sömüren tarafta katılıyorsunuz. Bence pek bir şeyi değiştirmiyor ama dolaylı olarak bu da banka faizi sayılabilir çünkü bonoları zaten bankalar satın alıyor.

Rant ekonomisi de faizciliktir, evet. Benim apartman dairesi satın almamış ve almayacak (en azından piyasa değerinde satın almayacak) olma nedenimdir. Çünkü satın alarak yapsatçıyı finanse etmiş oluyorum. Yap-sat sistemini finanse etmeyi pek çok açıdan ahlaki bulmuyorum. Ama konumuz özelinde bu sistemin faiz döngüsünü körüklediğini söyleyebilirim. Şöyle ki, bankaya borçlanmaya ve faiz ödemeye gönüllü kişilerin sayısı arttıkça yapsatçılık artıyor. Yapsatçılık arazi rantını arttırıyor, yani arazi “kapatmış” olanların yiyeceği rantı siz yapsatçı üzerinden ödemiş oluyorsunuz. Yani sisteme onay vermiş, “bu rant senin hakkındır, buyur al” demiş oluyorsunuz. Bankaya borçlanmaya gönüllü kişilerin bulunması arazi rantını, arazi rantı bankanın kazandığı faizi körüklüyor. Faiz oranı üzerinden anlatmıyorum çünkü yukarıda söylediğim gibi, faiz oranının enflasyonun altında veya üstünde olması bu alışverişin haksızlığını değiştirmiyor. Dediğiniz gibi, birbirini tetikleyen rant öğelerinin varlığında faizden bütünüyle arınmak bence olanaksıza yakın. Ama bu, olabildiğince arınmaktan geri durmamızı bağışlatacak bir şey de değil. Kötülüğün de, iyiliğin de büyüğü, küçüğü vardır. Büyüğünden kaçabiliyorken kaçmıyorsam bağışlanmak için hiç bir gerekçem kalmıyor demektir. Gerekli gücü kendimde bulabilsem köye gider, bahçemi eker, tavuk besler ve banknot kullanmadan yaşamayı denerdim. Salt ribadan arınmak için kentin bütün nimetlerinden vazgeçmeye değer.

Sunduğum seçenekleri beğenmiyor olmanız benim kabahatim değil. Faizsiz bankacılığın bile faizli olması benim kabahatim değil. Bu, şeytanın adımlarını izleyenlerin kabahati; hepimiz izlediysek hepimizin kabahati. Birikimini enflasyona karşı korumak ama haksız kazanç elde etmek istemeyenler için bir tür yatırım sandığı oluşturma olanağı hükümetlerin elinde hep vardı, hala var. Ama olanakları kullanıp bu sistemleri oluşturmadıkları, hatta önerileri yok sayıp muhalif fikirleri örtbas ettikleri için insanlar var olan sistemin dışında bir yaşamın var olabileceğini düşleyemiyorlar. Ondan sonra da “faizsiz düzen imkansız” gibi saçmalıklar söylüyorlar.

Yanıtlarım tatmin etmiyor olabilir. Onun için kafanıza takılan veya ters gelen noktaları bildirmenizi rica ediyorum. Daha iyi yanıtlar hazırlamama katkısı olabilir.