Abi bu arada, senin de bir defasında söylediğin gibi, “Sanırım derdimi anlatabilmek için yukarıda ileride cımbızlanarak bana karşı kullanılabilecek bir kaç cümle kurmak zorunda kaldım.” Aynen kopyaladım. Umarım yararlı bir diyalog olur.

İyi çalışmalar, iyi günler dilerim.

“Karanlıkta dile getirmekten çekindiğiniz hakikat, bir gün aydınlıkta işitilecek ve gizli mekânlarda öğrendiğiniz bir inancı, bir gün çatılardan haykıracaksınız ve insanlar buna inanacak.” İsa Mesih

aradan iki yıl geçtikten sonra bir yanılgı seziyorum. dini olanla din dışı olan gibi bir ayrım yapamayacağımızı, dini tapınağa hapsedemeyeceğimizi diğer yazılarında irdelemiştin abi. şimdi başka bir şey soruyorum: burada bu öneriyi yapan maddecinin problemi, dinin, insanın hem bu hem diğer dünyadaki iyiliğini isteyen bir tanrıdan değil de yaşantımızın onun kaprisli ve anlaşılmaz taleplerine boyun eğmemizle kısıtlanmasını isteyen bir tanrıdan geldiği önyargısı mı? dine tabi olursam bir kurallar bütünüyle sarmalanıyorum ve bu, beni bu hayatı “iyi” yaşamış olmaktan alıkoyuyor, dini yadsırsam da içimdeki asla dolamayacak boşluğu her şeyi “özgürce” yaparak sonuçta buradaki zamanını “iyi” değerlendirmiş olmamın avuntusuyla atlatıyorum (!). materyalist/hedonist bu propagandadan aynı anda hem bir dine tabi olmak hem de “iyi” yaşamak mümkün değilmiş sonucu çıkıyor.

maç örneğiyle alakalı bir sıkıntı daha var.

bir maçtan keyif almamıza neden olan şey zaten o maçın bitiş düdüğüdür aslında. “kazanmak”, “başarmak” ancak bu yolla mümkün olabilir, yani maç içinde verdiğimiz tüm mücadele maç bittiğinde anlam kazanır. halbuki hedonistlerin örneğinde durum tam tersi. mutlak anlamda zıt. onların dünyasında ise tüm mücadele bitiş düdüğüyle bilakis anlamsızlaşmaya mahkum.

Maddecinin yanılgısı, anladığım kadarıyla, tanım yaparken nesnel sınırlar çizememek. Gayba inanmak yazımda kısaca değinmiştim. Bilimsel yöntemde sezgi ve sanıya zorunlu olarak gerek duyuyorsunuz. Sezgi, sanı, inanç olmadan hipotez kurup bunu sınayamıyorsunuz. Maddeci bunun da maddeden, yani önceki bilimsel birikimden kaynaklandığını söyleyerek aslında kavram-sözcük oyunu yapıyor ve bu eleştiriyi kendince atlatmış oluyor. Benzer bir atlatmayı laiklik-teokrasi tartışmasında görüyoruz. “Din”in tanımını, sekülerliğin tanımından yola çıkarak yapmaya kalkıyorlar ve aynı yanılgıya düşüyorlar. “O aslında sezgi değildir, bilgidir”. Veya “o zaman o din olmaktan çıkar, politika olur”. Fiziksel olanla tinsel olanın arasındaki ayrımı nasıl tanımlayacağız, buna odaklanmak gerek. Soyutla somutu ayıran şey tam olarak nedir, bu konuda net olamıyoruz örneğin. Bunu fark edene dek ben de somutla soyutun kolaylıkla ayrılabileceğini sanıyordum. Bir zamanlar bilimsel yöntemden inancın arındırılabileceğini veya dini dindışından yalıtabileceğimizi sandığım gibi. Yaşamın bir anlamı olmadığını söyleyenler aslında yaşama bir anlam veriyorlar, yalnızca itiraf etmiyorlar. Anayasaya “mutluluğu arama hakkı” yazmayı biliyorlar, ama mutluluğun tanımını yapamıyoruz, mutluluğun neden iyi olduğunu söyleyemiyoruz. “Bireyin topluma ahlaki bir borcu yok” diyorlar (=sekülerim+hümanizm+liberalizm), buna özgürlük adını veriyorlar. Ama vergi ödemek gerektiğini de söylüyorlar. “Toplum bireye karışamaz” diyorlar ama intihar edeni kurtarıyorlar. “Neden kurtardınız?” diye sorsak bunun yanıtını hiç düşünmediklerini fark etmeleri olasıdır. Daha iyi bir dünya düşlüyorlar, umutları var, haksızlık onları üzüyor /öfkelendiriyor, içlerindeki iyi olma itkisine parçalı da olsa boyun eğiyorlar (13:15). Buna karşın yaşamın bir anlamı olmadığını söyleyerek kendileriyle açıkça çelişiyorlar. Özgürlük diye, bir şeyin “değil”ine demişiz. Bir şeyin değilini özgürlük olarak adlandırıyoruz. Tutsak olmama durumuna demişiz. Tutsaklıktan tutsak olmama durumuna geçiş sürecine de özgürleşme diyoruz. Yani yön bildiren bir etkinlik. Peki, köle olmadığını düşünenlerin daha da özgürleşmeleri ne demek? Yani nereden, nereye doğru özgürleşiyorsun? Yolculuk nereye? Şimdiye dek nerelerden geçmiş diye tarihe baktığımızda bunu görüyoruz: Sorumluluktan sorumsuzluğa doğru. Kuran başından sonuna dek insana sorumluluğunu hatırlatıyor. Modernizm ise sorumsuzluğu, yani özgürlüğü yüceltiyor. Kuran kavgalı eşlerin arasını bul diyor, modernizm ise intihar edeni neden kurtardığını unutup “başkasının yaşamına karışma” diyor. Yani sorumluluğu inkar ediyor. Arapçada din yükümlülük demek. Kimin, neye yükümlülüğünü anlatıyor Kuran? Bireyin topluma, Toplumun Tanrı’ya, yani mutlak ve değişmez iyiye. Modernizm yükümlülüğü inkar ediyor. “Kimse benim seçimlerime karışamaz.” Ama yüz elli bin yıldır herkes herkese karışarak hayatta kalabilmişiz. Tarih, antropoloji, nörobilim, ruhbilim, hatta matematik bile diyor ki, insan hayatta kalabilmek için birbirinin hayatına karışmak zorundadır. Kendi buğdayını yetiştirip ekmeğini yapamıyorsan, çiftçinin buğdayı nasıl yetiştirdiğine, fırıncının ekmeği nasıl yaptığına karışmak zorundasın. Yani çiftçiden, fırıncıdan “özgürleşemezsin”. Çiftçiyi ve fırıncıyı istediğin gibi davranmaya yöneltmek için ideallere muhtaçsın. Bir totemin çevresinde birlikte dans etmek veya cuma günleri birlikte Kuran okumak zorundasın, sana hangisi yakınsa artık. Yoksa fazla yaşamazsın, bu kadar basit. Bilimsel, matematiksel, inkar edilemeyecek bir sağkalım denklemi bu. Gel gör ki bu apaçık gerçeği “bilim” adına reddediyorlar. Çık işin içinden çıkabiliyorsan.

Biraz dağınık oldu. Hazırlıksız bu kadar oluyor. Bunları derleyip toparlamayı düşünüyorum üç vakte kadar.